Informacje ogólne
Muzeum zostało powołane do życia z inicjatywy bibliografa, miłośnika literatury Adama Mickiewicza oraz senatora Aleksandra Semkowicza w 1950 r. jako Muzeum Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego.
Pierwszą ekspozycję muzealną udostępniono w 1953 roku.
Od 1960 r. muzeum rozszerzało swój program o pamiątki takich pisarzy jak: Julian Tuwim, Witold Gombrowicz, Maria Dąbrowska czy Leopold Staff.
W wyniku zmian merytorycznych w 1971 r. uzyskało nazwę Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.[1][2]
Muzeum mieści się w 6 kamienicach, które zostały zrekonstruowane po II wojnie światowej:
- Kamienicy Balcerowskiej z XV w.
- Kamienicy Orlemusowskiej z XV w.
- 4 kamienicach przy ul. Brzozowej (przystosowane na użytek muzealny w roku 1962)
Działalność
Zadaniem Muzeum Literatury jest opieka nad polskimi spuściznami literackimi oraz działalność edukacyjna (wystawy muzealne, wydawnictwa).
W zbiorach Muzeum Literatury są m.in. manuskrypty, takie jak jedyny istniejący rękopis Grażyny A. Mickiewicza, księgozbiory i przedmioty z gabinetów pisarzy.
W zbiorach placówki znajduje się jedyny ocalały film z udziałem Witkacego, zrekonstruowany cyfrowo w 2015.
Wystawy stałe:
«Jestem zwierzęciem politycznym.»
Jerzy Giedroyc i „Kultura” 1947–2000”
W roku Jerzego Giedroycia ustanowionego przez Senat RP, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie zaprasza na wystawę poświęconą jednej z najważniejszych postaci polskiego życia intelektualnego XX wieku oraz stworzonemu przez niego Instytutowi Literackiemu i miesięcznikowi „Kultura”. Ekspozycja „Jestem zwierzęciem politycznym”. Jerzy Giedroyc i „Kultura” 1947–2000 prezentowana będzie od 25 czerwca do 31 października 2026 roku.
Wystawa ukazuje działalność Jerzego Giedroycia na styku polityki, literatury i życia społecznego. Prowadzi widza przez kolejne etapy jego biografii – od doświadczeń młodości i działalności publicystycznej w okresie międzywojennym, przez wojenną emigrację i powstanie Instytutu Literackiego, aż po ponad półwieczną historię paryskiej „Kultury”, która stała się jednym z najważniejszych niezależnych ośrodków polskiej myśli politycznej i literackiej na emigracji.
Szczególne miejsce w narracji wystawy zajmuje literatura i środowisko twórców skupionych wokół Jerzego Giedroycia. Zwiedzający będą mogli zobaczyć fotografie, dokumenty archiwalne oraz rękopisy związane z najwybitniejszymi autorami publikującymi na łamach „Kultury” i w Instytucie Literackim, między innymi Czesławem Miłoszem, Jerzym Stempowskim, Witoldem Gombrowiczem, Józefem Czapskim, Juliuszem Mieroszewskim, Konstantym A. Jeleńskim, Józefem Wittlinem czy Stanisławem Vincenzem.
Istotnym elementem ekspozycji będzie również korespondencja Jerzego Giedroycia z pisarzami i intelektualistami – wyjątkowe świadectwo relacji, które wykraczały poza współpracę wydawniczą i tworzyły rozległą sieć kontaktów skupionych wokół idei wolnej kultury i niezależnej myśli. Na wystawie zaprezentowane zostaną także dzieła malarskie Józefa Czapskiego i Jana Lebensteina ze zbiorów Muzeum Literatury.
Ekspozycja powstaje we współpracy z Association Institut Littéraire „Kultura” w Maisons-Laffitte, dzięki czemu publiczność będzie miała okazję po raz pierwszy zobaczyć liczne materiały pochodzące z archiwum Instytutu Literackiego – miejsca, które przez pół wieku było siedzibą wydawnictwa i redakcji pisma Jerzego Giedroycia.
Wystawa jest opowieścią o roli słowa, literatury i niezależnej refleksji w zmaganiach z totalitaryzmem, a zarazem przypomnieniem znaczenia dziedzictwa Jerzego Giedroycia i paryskiej „Kultury” dla współczesnej polskiej kultury oraz myśli politycznej.
Dzieła prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie oraz z Archiwum Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte z wyjątkiem obiektów opatrzonych informacją o źródle.
„Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienia Nagrody Literackiej m.st. Warszawy”
Wystawa Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienia Nagrody Literackiej m.st. Warszawy została przygotowana z okazji jubileuszu ustanowienia Nagrody Literackiej m.st. Warszawy – jednego z najważniejszych wyróżnień literackich w Polsce. Ekspozycja przybliża historię nagrody w latach 1926-1938 oraz w roku 1946, a także prezentuje sylwetki uhonorowanych nią pisarek i pisarzy oraz ich dorobek twórczy.
Wśród bohaterów wystawy znaleźli się: Władysław Mickiewicz, Wacław Sieroszewski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Artur Oppman, Wacław Berent, Władysław Orkan, Zdzisław Dębicki, Józef Weyssenhoff, Tadeusz Boy-Żeleński, Szymon Askenazy, Pola Gojawiczyńska, Roman Kołoniecki, Maria Kuncewiczowa, Leopold Staff oraz Władysław Broniewski. Narracja wystawy ukazuje ich twórczość w kontekście historycznym i kulturowym, podkreślając znaczenie Nagrody jako inicjatywy wzmacniającej życie literackie XX wieku.
Przyjęta formuła wystawy stworzy okazję do wyjątkowego wniknięcia w literacki i kulturalny świat dwudziestolecia międzywojennego. Na ekspozycji prezentowane są rękopisy, przedwojenne wydania książek, pamiątki osobiste, fotografie i obiekty związane z laureatami pochodzące ze zbiorów Muzeum Literatury, jak również powiększenia wielkoformatowe oraz pokolorowany przedwojenny film o Warszawie Juliena Bryan’a.
Wystawie towarzyszy katalog zawierający fotografie obiektów, esej poświęcony Nagrodzie oraz wybór wycinków z ówczesnej prasy. Materiały te ukazują, jak żywe – także poza środowiskiem literackim – były debaty wywołane przez werdykty jury i sylwetki laureatów.
Integralną częścią wystawy są wydarzenia towarzyszące, w tym konkurs ogłoszony przez Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie na plakat poświęcony historii Nagrody Literackiej m.st. Warszawy w latach 1926–1938 oraz w 1946 roku. Jego celem jest przypomnienie pisarek i pisarzy uhonorowanych tym wyróżnieniem. Zwycięskie prace zostaną zaprezentowane w przestrzeni Muzeum oraz w folderze towarzyszącym wystawie.
W ramach Roku Poli Gojawiczyńskiej na Mazowszu zaprezentowana zostanie również wystawa pt. „Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską”, której towarzyszy publikacja okolicznościowa.
Wystawa „Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienia Nagrody Literackiej m.st. Warszawy” stanowi nie tylko okazję do pogłębienia wiedzy o historii polskiej literatury, lecz także zachęca do refleksji nad rolą nagród literackich w życiu kulturalnym.
KURATORKI: Grażyna Ryfka, Martyna Replin-Bala
Godziny otwarcia Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza: wtorek, środa, piątek, sobota, niedziela 10:00 – 17:00, czwartek 12:00 – 20:00.
Poniedziałek – nieczynne.