Informacje ogólne
Muzeum Warszawy zostało powołane w 1936 roku. Jego siedzibą główną jest 11 zabytkowych kamienic na Rynku Starego Miasta, wpisanych od 1980 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Muzeum Warszawy to także 6 oddziałów i 11 lokalizacji: Muzeum Warszawskiej Pragi, Muzeum Woli, Centrum Interpretacji Zabytku, Muzeum Farmacji, Muzeum Drukarstwa, Korczakianum, Barbakan, Muzeum – Miejsce Pamięci Palmiry i Izba Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy.
Naszą misją jest gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów związanych z Warszawą. Prowadzimy działalność wystawienniczą, badawczą, wydawniczą, edukacyjną oraz kulturalną, muzeum, dzięki temu towarzyszymy odbiorcom w poznawaniu fenomenu Warszawy.
Od 2014 r. dzięki projektowi OdNowa przeprowadziliśmy modernizację, konserwację i digitalizację zabytkowych obiektów muzeum, a także realizację nowej wystawy głównej. Uroczyste otwarcie Muzeum Warszawy w nowej odsłonie miało miejsce w dniach 26-28 maja 2017 roku.
Wystawa główna
„Rzeczy warszawskie”
Rzeczy warszawskie, Dane warszawskie i Dzieje kamienic to trzy części wystawy głównej Muzeum Warszawy. 7352 rzeczy w 21 gabinetach tematycznych są punktem wyjścia do opowiedzenia historii osób, wydarzeń i procesów, które ukształtowały współczesną Warszawę.
Wystawa nie opowiada jednej historii, nie odtwarza wprost dziejów miasta od jego początków do chwili obecnej. Podczas spaceru po staromiejskich kamienicach – w swoim tempie i wybraną przez siebie trasą – każdy może z pomocą tych rzeczy ułożyć własną opowieść o Warszawie. Do dyspozycji są również audioprzewodniki, które pozwalają zwiedzić wystawę główną krok po kroku.
„Dane warszawskie”
Dane statystyczne to wiedza o rzeczywistości ujęta w abstrakcyjny język matematyki. W tej części wystawy głównej staramy się uchwycić specyfikę Warszawy za pomocą takich danych. Prezentujemy je na wykresach, mapach i innych przedstawieniach graficznych. Chcemy zachęcić do poszukiwania odpowiedzi na pytania, które można zadać w odniesieniu do każdego dużego miasta. Czemu zawdzięcza swój rozwój? Kim są i byli jego mieszkańcy? Jak żyli i żyją? Gdzie jest centrum miasta, a gdzie jego granice?
Dzięki danym można zweryfikować stereotypy i obiegowe opinie na temat Warszawy, jej mieszkańców i przestrzeni. Można też precyzyjniej wskazać, które wydarzenia i zjawiska nadały jej obecny kształt i specyfikę; co sprawiło, że Warszawa jest takim, a nie innym miastem.
Systematyczne badania statystyczne były prowadzone w Warszawie od drugiej połowy XIX wieku, choć podstawowe dane, przede wszystkim demograficzne i podatkowe, zbierano już wcześniej. Ewoluowały nie tylko techniki gromadzenia danych, ale i sposoby ich kategoryzowania i opracowywania. Kartograficzne przedstawienia miasta wyprzedzają materiał statystyczny. Wśród zachowanych do dziś najstarszy jest tak zwany plan Hoppego, datowany na rok 1641.
Wybraliśmy dane, które są ze sobą porównywalne i dają możliwość pokazania długofalowych zjawisk i procesów. Pozwalają dostrzec ekonomiczne i społeczne przemiany miasta, mówią o politycznej przynależności Warszawy, o jej przestrzennym i demograficznym rozwoju, architektonicznych metamorfozach i cywilizacyjnych przeobrażeniach. Materiał został wybrany tak, by dostarczał podstawowej wiedzy tym, którzy po raz pierwszy stykają się z miastem, a jednocześnie mógł stanowić punkt wyjścia do bardziej pogłębionej refleksji dla tych, którzy Warszawę już znają.
Kuratorzy: Paweł Jaworski, Zofia Oslislo-Piekarska, Grzegorz Piątek, Karol Piekarski, Klementyna Świeżewska
Projekt graficzny: Ania Światłowska
„Dzieje kamienic”
Muzeum zajmuje jedenaście kamienic przy północnej stronie Rynku wytyczonego około 1300 roku. Gotyckie budowle zaczęły tu powstawać od połowy XV wieku. Pożar miasta w 1607 roku dostarczył impulsu do kolejnej przebudowy, która nadała kamienicom kształt zbliżony do obecnego. Mieszkali tu przedstawiciele najmożniejszych rodów, rajcy, wójtowie i burmistrzowie Starej Warszawy. W XIX wieku gospodarcze, kulturalne i administracyjne centrum Warszawy przeniosło się poza mury Starego Miasta, które zaczęło ulegać degradacji.
Początki działalności wystawienniczej i konserwatorskiej na Starym Mieście wiążą się z Towarzystwem Opieki nad Zabytkami Przeszłości, które od 1911 roku było właścicielem kamienicy Baryczków (nr 32). W 1916 roku, z okazji rocznicy uchwalenia konstytucji 3 Maja (1791), północną stronę Rynku nazwano Stroną Dekerta, od nazwiska prezydenta Warszawy i bojownika o prawa mieszczan, Jana Dekerta (1738–1790).
W latach 1937–1938 władze miasta zakupiły kamienicę Baryczków oraz sąsiadujące z nią Kleinpoldowską (nr 34) i Pod Murzynkiem (nr 36) dla Muzeum Dawnej Warszawy, nowego oddziału Muzeum Narodowego. Proces przekształcania ich w muzeum został zakłócony przez wybuch II wojny światowej. Zniszczone podczas powstania warszawskiego kamienice po Stronie Dekerta odbudowano w latach 1947–1953 z przeznaczeniem na muzeum miasta. W 1955 roku otwarto w nich pierwszą stałą wystawę.
Dzieje przemian struktury północnej pierzei Rynku oraz elementy architektury poszczególnych kamienic są punktem wyjścia do odkrywania wydarzeń i postaci związanych z tym miejscem. Mówi o nich zarówno poświęcona im część wystawy, jak i opisy rozmieszczone w muzealnych kamienicach, które mogą Państwo odnaleźć podczas zwiedzania.
Kuratorki: Barbara Hensel-Moszczyńska, Klementyna Świeżewska