{"id":14499,"date":"2017-06-26T07:03:57","date_gmt":"2017-06-26T07:03:57","guid":{"rendered":"http:\/\/theater.cmsmasters.net\/?post_type=project&p=14499"},"modified":"2024-07-15T19:16:44","modified_gmt":"2024-07-15T17:16:44","slug":"swieto-wisly","status":"publish","type":"project","link":"https:\/\/smakstarowki.pl\/?project=swieto-wisly","title":{"rendered":"\u015awi\u0119to Wis\u0142y w XIX stuleciu"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

\u201eNa wsi jeszcze jako tako, ale w miastach, a przede wszystkim w Warszawie o \u015bwi\u0119cie \u201esob\u00f3tek\u201d nie wszyscy wiedz\u0105, a nawet ci, co znaj\u0105 je jako zwyczaj staros\u0142owia\u0144ski, obchodzony niegdy\u015b ku czci s\u0142o\u0144ca wieczorem najd\u0142u\u017cszego dnia w roku, nie \u0142\u0105cza go w pami\u0119ci z obchodem wiank\u00f3w.<\/p>\n

A przecie\u017c jest to to samo, ten sam zwyczaj \u201ekupa\u0142y\u201d, jeno zmodyfikowany, bo przystosowany do miejsca i czasu, a przede wszystkim do ludzi.<\/p>\n

A wi\u0119c nikt w Warszawie ognisk nie rozpala i przez nie nie skacze, coraz rzadziej panny wianki swe puszczaj\u0105, przynajmniej na wod\u0119, bo zwyczaje te zachowa\u0142y si\u0119 tylko u ludu. \u017baden te\u017c z ch\u0142opc\u00f3w o wianek na wodzie by si\u0119 nie ubiega\u0142, zw\u0142aszcza w okresie \u0142atwo wywrotnych kajak\u00f3w. Lasek pewniejszy, a jednak i do lasku po kwiat paproci nikt nie fatyguje.<\/p>\n

Ale \u017ceby tradycji sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107, zamiast \u201esob\u00f3tek\u201d i \u201ekupa\u0142y\u201d organizuje si\u0119 na Wi\u015ble \u201ewianki\u201d.<\/p>\n

Najpierw urz\u0105dzali je w Warszawie przewo\u017anicy i piaskarze jako \u0142\u0105cznicy mi\u0119dzy starym a nowym zwyczajem. Rozpalali jeszcze na brzegu, a je\u015bli woda by\u0142a niska, to na \u0142awicach piasku po\u015brodku Wis\u0142y beczki smolne lub po prostu ogniska, co by\u0142o bardzo efektowne, zw\u0142aszcza w nocy. Dziewcz\u0119ta ich istotnie zwija\u0142y wianuszki, przymocowywa\u0142y do deseczki z zapalon\u0105 \u015bwiec\u0105 i puszcza\u0142y z biegiem wody. Kto chcia\u0142, ten je goni\u0142, czasami z\u0142apa\u0142, o ile mia\u0142 na dziewczyn\u0119 ochot\u0119. O ile ona ch\u0119\u0107 mia\u0142a, odbywa\u0142o si\u0119 bez tej gonitwy. Ju\u017c by\u0142o po wianku.\u201d<\/p>\n

Z czasem udzia\u0142 w tych obchodach zacz\u0119\u0142y bra\u0107 warszawskie cechy, m\u0142odzie\u017c rzemie\u015blnicza pod wodz\u0105 starszych swoich majstr\u00f3w, a ludno\u015b\u0107 stolicy przygl\u0105da\u0142a si\u0119 tym igrzyskom na wodzie z mostu najpierw drewnianego wprost ulicy Bednarskiej, potem od r. 1864 z \u017celaznego mostu Kierbedzia.<\/p>\n

W tym okresie batut\u0119 nad tym obchodem czysto s\u0142owia\u0144skiego charakteru trzyma\u0142 za znikomym zreszt\u0105 efektem pierwszy w Warszawie Klub Wio\u015blarski, za\u0142o\u017cony przez Niemc\u00f3w pod nazw\u0105 Yachtklub, maj\u0105cy sw\u0105 siedzib\u0119 na l\u0105dzie praskim na wale wprost parku.<\/p>\n

Z chwil\u0105 za\u0142o\u017cenia Warszawskiego Towarzystwa Wio\u015blarskiego Yachtklub upad\u0142 i ono obj\u0119\u0142o ster \u017cycia klubowego na rzece maj\u0105c sw\u0105 siedzib\u0119 w pobli\u017cu mostu Kierbedzia. Polscy wi\u0119c wio\u015blarze zacz\u0119li organizowa\u0107 wianki. By\u0142y to czasy naj\u015bwietniejsze. Miasto si\u0119 wyludnia\u0142o. Co \u017cy\u0142o, bieg\u0142o przed wieczorem nad Wis\u0142\u0119, by na razie bezp\u0142atnie a po paru latach za drobn\u0105 op\u0142at\u0105 zaj\u0105\u0107 miejsce na prawym chodniku mostu, sk\u0105d najlepszy by\u0142 widok.<\/p>\n

\"\"
Wis\u0142a, \u017ar\u00f3d\u0142o: miastospoleczne.pl<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwej jeszcze, bo z pocz\u0105tkiem XIX\u00a0 stulecia, jak wspomnieli\u015bmy ju\u017c za Woycickim, w obchodzie tym bra\u0142y udzia\u0142 \u201ewszystkie cechy, r\u00f3wno jak obywatele i najubo\u017csze rodziny, gdzie tylko by\u0142o m\u0142ode dziewcz\u0119\u201d.<\/p>\n

Ju\u017c od godziny 4 po po\u0142udniu t\u0142umy ci\u0105gle przepe\u0142nia\u0142y ulic\u0119 Bednarsk\u0105, most p\u0142ywaj\u0105cy na \u0142y\u017cwach (a potem \u017celazny), ca\u0142e wybrze\u017ca nadwi\u015bla\u0144skie tak od strony Warszawy, jak i przedmie\u015bcia Pragi.<\/p>\n

Niekt\u00f3re cechy, jak szewc\u00f3w, stolarzy, rybak\u00f3w i rze\u017anik\u00f3w ogromne wie\u0144ce puszcza\u0142y na Wis\u0142\u0119, a za unoszonymi biegiem wody m\u0142odzie\u017c up\u0119dza\u0142a si\u0119 na \u0142\u00f3dkach w\u015br\u00f3d radosnego okrzyku zebranych widz\u00f3w.<\/p>\n

W po\u0142owie XVIII wieku marsza\u0142ek wielki koronny Fr. Bieli\u0144ski zabroni\u0142 tego ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, ale po kr\u00f3tkiej przerwie zwyczaj ten wr\u00f3ci\u0142 i do dzi\u015b trwa.\u201d<\/p>\n

Franciszek Gali\u0144ski, \u201eGaw\u0119dy o Warszawie\u201d, PIW, 1960 r., Warszawa<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":16282,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"pj-categs":[39,49],"pj-tags":[],"class_list":["post-14499","project","type-project","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","pj-categs-impression","pj-categs-show"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14499"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16673,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14499\/revisions\/16673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"pj-categs","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpj-categs&post=14499"},{"taxonomy":"pj-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpj-tags&post=14499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}