Po\u0142o\u017cenie<\/b>
\nRynek le\u017cy u zbiegu ulic: \u015awietoja\u0144skiej, Zapiecek, W\u0105ski Dunaj, Nowomiejskiej, Krzywe Ko\u0142o, Celnej i Jezuickiej. Jest to centralny plac Starego Miasta.<\/p>\n
Nieco historii<\/b>
\nMa kszta\u0142t prostok\u0105ta o wymiarach 90 x 73 m. Usytuowany wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnego traktu komunikacyjnego Starej Warszawy: \u015awi\u0119toja\u0144ska – Nowomiejska, mia\u0142 w naro\u017cach wytyczone po dwie ulice. Utworzony zosta\u0142 przy zak\u0142adaniu miasta Warszawy na prze\u0142omie XIII i XIV w. i obudowany ok. 40 drewnianymi domami mieszkalnymi; \u015brodek Rynku zaj\u0119\u0142y kramy, jatki i waga. W XV w. stan\u0105\u0142 na Rynku gotycki niewielki ratusz z wie\u017c\u0105, a po p\u00f3\u0142nocnej stronie pr\u0119gierz i kuna, czyli klatka dla zamykania przest\u0119pc\u00f3w. W po\u0142owie XVI w. ustawiono dwa zbiorniki wodne z wod\u0105 z wodoci\u0105g\u00f3w miasta.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku XV w. na miejscu drewnianych dom\u00f3w wymurowano gotyckie kamienice ustawione szczytami do Rynku. W\u0142a\u015bcicielami ich sta\u0142y si\u0119 najbogatsze rodziny kupieckie, patrycjusze rz\u0105dz\u0105cy miastem w XVI i XVII w.: Baryczkowie, Fukierowie, Gizowie, Strubiczowie, Korbowie, Drewnowie, Dzianotowie, Walbachowie i in. W kamienicach rynkowych otrzymywali kwatery, tzw. gospody, dostojnicy zje\u017cd\u017caj\u0105cy na sejmy i uroczysto\u015bci. Po\u017car 1607 zniszczy\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 zabudowy Rynku. Kamienice odbudowano w stylu p\u00f3\u017anego renesansu i baroku, o fasadach otynkowanych i pokrytych polichromi\u0105, o ozdobnych portalach, przewa\u017cnie 3-osiowe i 3-pi\u0119trowe, zwie\u0144czone attykami. Na wielu kamienicach umieszczono kamienne tablice libertacyjne, tzn. zwalniaj\u0105ce od kwaterowania dostojnik\u00f3w. Kamienice zwano od nazwisk w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy je wznie\u015bli lub przebudowali, od god\u0142a kupieckiego (np. „Pod Murzynkiem”) lub od okaza\u0142ej fasady (np. „Z\u0142ocista”). Partery kamienic zajmowa\u0142y najokazalsze i najbogatsze sklepy, sk\u0142ady i winiarnie. Na Rynku odbywa\u0142y si\u0119 targi i jarmarki, egzekucje i palenie zakazanych ksi\u0105\u017cek; mia\u0142y te\u017c miejsce uroczysto\u015bci miejskie i pa\u0144stwowe, procesje. W 1701 dooko\u0142a ratusza wybudowano murowane kramy (arch. Tylman z Gameren), kt\u00f3re zaj\u0119\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Rynku pozostawiaj\u0105c z czterech stron rodzaj ulic. Dwie z nich nazwan\u0105 Miejsk\u0105 i Zamkow\u0105. W XVIII w. wiele kamienic nadbudowano, a nad ich dachami umieszczono nadbud\u00f3wki zwane latarniami, o\u015bwietlaj\u0105ce klatki schodowe. W 1749 po\u017car zniszczy\u0142 cz\u0119\u015bciowo ratusz, odbudowano go w stylu barokowym; nast\u0119pna przebudowa w stylu klasycystycznym nast\u0105pi\u0142a w 1781.<\/p>\n
W ko\u0144cu XVIII w. kamienica rynkowa by\u0142a zamieszka\u0142a \u015brednio przez 30 mieszka\u0144c\u00f3w, w\u015br\u00f3d lokator\u00f3w przewa\u017cali urz\u0119dnicy, arty\u015bci, kupcy, nauczyciele, zamo\u017cniejsi rzemie\u015blnicy i liczna s\u0142u\u017cba. W okresie o\u015bwiecenia Rynek i ratusz Starej Warszawy odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 forum spo\u0142eczno-politycznego; st\u0105d wyruszy\u0142a „czarna procesja” mieszczan do Zamku, tu uczczono uchwalenie Konstytucji 3 maja; na Rynku r\u00f3wnie\u017c w 1794 lud wiesza\u0142 targowiczan.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku XIX w. Rynek straci\u0142 znaczenie centrum Warszawy, najbogatsze sklepy i kawiarnie przenios\u0142y si\u0119 na Krakowskie Przedmie\u015bcie. W 1817 przeniesiono Magistrat do nowego ratusza przy pl.Teatralnym, a stary ratusz rozebrano, gdy\u017c zacie\u015bnia\u0142 plac. Na Rynku urz\u0105dzono targowisko, kt\u00f3re przetrwa\u0142o przez ca\u0142y wiek XIX. Rynek wraz z ca\u0142ym Starym Miastem sta\u0142 si\u0119 siedliskiem proletariatu robotniczego i ubogich rzemie\u015blnik\u00f3w. Kamienice nie konserwowane niszcza\u0142y, fasady szpeci\u0142y liczne szyldy. Ok. 1855 na Rynku ustawiono dwie studnie i syren\u0119 d\u0142uta Konstantego Hegla.<\/p>\n
Po 1906 Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przesz\u0142o\u015bci rozpocz\u0119\u0142o akcj\u0119 ratowania i restaurowania najcenniejszych kamienic, m. in. Baryczk\u00f3w (ob. nr 32) i tzw. Ksi\u0105\u017c\u0105t Mazowieckich (ob. nr 31). W 1912 zlikwidowano targowisko na Rynku i po\u0142o\u017cono nowy bruk z kostki uk\u0142adanej w desenie geometryczne. W 1916 poszczeg\u00f3lnym stronom Rynku nadano nazwy: zachodniej – Hugona Ko\u0142\u0142\u0105taja, kt\u00f3ry tu mieszka\u0142 i zmar\u0142 (pod ob. nr 21); p\u00f3\u0142nocnej – Jana Dekerta, prezydenta Starej Warszawy, przyw\u00f3dcy mieszczan w walce o prawa; wschodniej – Franciszka Barssa, publicysty i palestranta warszawskiego, wsp\u00f3\u0142pracownika Dekerta i spiskowca insurekcji 1794; po\u0142udniowej – Ignacego Zakrzewskiego, pos\u0142a na Sejm Czteroletni i prezydenta Warszawy.<\/p>\n
W 1928 oczyszczono i odbudowano fasady kamienic i ozdobiono je polichromi\u0105 wykonan\u0105 przez wybitnych plastyk\u00f3w; pod ob. nr 21 ods\u0142oni\u0119to gotyckie portale, usuni\u0119to rze\u017ab\u0119 syreny. Na Rynku odbywa\u0142y si\u0119 przedstawienia i koncerty, m.in. w 1929 przedstawienie „Krakowiak\u00f3w i g\u00f3rali” Wojciecha Bogus\u0142awskiego.<\/p>\n
We wrze\u015bniu 1939 bomby uszkodzi\u0142y kilka kamienic, zniszczony zosta\u0142 w\u00f3wczas zabytkowy dziedziniec kamienicy Henryka Fukiera. Podczas walk powstania w 1944 hitlerowcy zbombardowali i spalili wszystkie kamienice rynkowe. Zachowa\u0142y si\u0119 gotyckie piwnice, partery i wypalone frontony kilku kamienic, przewa\u017cnie po stronie Dekerta. \u015arodek Rynku by\u0142 zasypany gruzami.<\/p>\n
W 1945 rozpocz\u0119to zabezpieczenie ocala\u0142ych budynk\u00f3w, w latach 1949\/1950 odgruzowano Rynek, w 1953 zako\u0144czono odbudow\u0119 kamienic. Generalnym projektantem odbudowy Starego Miasta by\u0142 arch. Mieczys\u0142aw Kuzma. Elewacje odbudowano zgodnie ze stanem sprzed 1939 ods\u0142aniaj\u0105c ocala\u0142e elementy gotyckie. Elewacje pokryto polichromi\u0105 ze z\u0142oceniami, podkre\u015blaj\u0105c\u0105 detale architektoniczne, projektowan\u0105 przez artyst\u00f3w malarzy pod kierunkiem prof. J. Soko\u0142owskiego. Wn\u0119trza kamienic po stronie Dekerta przystosowano do potrzeb Muzeum Historycznego Warszawy (arch. S. \u017baryn); po stronie Barssa umieszczono Muzeum Mickiewicza (pod nr 18 i 20); po stronie Ko\u0142\u0142\u0105taja – Instytut Historii PAN (pod nr 29 i 31). Kamienica Fukierowska (nr 27, arch. W. Podlewski) sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki. W parterach innych kamienic umieszczono restauracje, kawiarnie i sklepy. Na fasadzie kamienicy nr 31 znajduje si\u0119 tablica iz informacj\u0105, \u017ce wtym domu powsta\u0142 w 1936r Klub Demokratyczny.,Na kamienicy nr 21 umieszczono tablic\u0119 ku czci Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taja, kt\u00f3ry mieszka\u0142. R. sta\u0142 si\u0119 miejscem stale odwiedzanym przez turyst\u00f3w zagranicznych i wycieczki krajowe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Praesent eu rhoncus nibh. Quisque tincidunt, nisi in enenatis comm neque quam pharetra dolor finibus et nunc.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16028,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"pj-categs":[43],"pj-tags":[],"class_list":["post-14475","project","type-project","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","pj-categs-performance"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14475"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14475\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16486,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/project\/14475\/revisions\/16486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"pj-categs","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpj-categs&post=14475"},{"taxonomy":"pj-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpj-tags&post=14475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}