{"id":1619,"date":"2015-11-26T14:39:54","date_gmt":"2015-11-26T14:39:54","guid":{"rendered":"http:\/\/welfare.cmsmasters.net\/?post_type=profile&p=1619"},"modified":"2026-08-12T09:53:15","modified_gmt":"2026-08-12T07:53:15","slug":"archiwum-panstwowe-w-warszawie","status":"publish","type":"profile","link":"https:\/\/smakstarowki.pl\/?profile=archiwum-panstwowe-w-warszawie","title":{"rendered":"Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie<\/h2>\n

Dzieje warszawskiego Archiwum nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane s\u0105 z dziejami miasta i w\u0142adz miejskich. Najnowsze badania wykazuj\u0105, \u017ce zapewne na prze\u0142omie XIII i XIV wieku w s\u0105siedztwie ksi\u0105\u017c\u0119cej rezydencji w Jazdowie za\u0142o\u017cono miasto Warszaw\u0119. Nie zachowa\u0142 si\u0119 dokument lokacyjny miasta, jednak istnia\u0142 on niew\u0105tpliwie i to on w\u0142a\u015bnie by\u0142 zacz\u0105tkiem archiwum stolicy. Najstarszym oryginalnym dokumentem istniej\u0105cym do dzisiaj jest przywilej ksi\u0119cia mazowieckiego Janusza Starszego na wybudowanie \u0142a\u017ani w Warszawie wystawiony 26 VII 1376 roku.<\/em><\/strong><\/p>\n

Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce pocz\u0105tkowo, zgodnie ze \u015bredniowiecznym zwyczajem, najcenniejsze dokumenty warszawskie przechowywane by\u0142y w solidnie okutych skrzyniach lub sk\u00f3rzanych puzdrach. Najstarszy znany opis pomieszcze\u0144 archiwum miejskiego pochodzi z pierwszego, wydanego w 1643 roku, wierszowanego przewodnika po Warszawie zatytu\u0142owanego \u201eGo\u015bciniec abo krotkie opisanie Warszawy\u201d<\/em><\/strong>. Jego autor, Adam Jarz\u0119bski, opisuj\u0105c budynek ratusza wspomina r\u00f3wnie\u017c archiwum, nazywaj\u0105c je zgodnie z \u00f3wczesnym zwyczajem skarbnic\u0105.<\/p>\n

Prze\u0142omow\u0105 rol\u0119 w dziejach Warszawy i jej archiwum odegra\u0142o \u2013 wniesione do Konstytucji 3 Maja \u2013 prawo o miastach (\u201eMiasta nasze kr\u00f3lewskie wolne w pa\u0144stwach Rzeczypospolitej\u201d) z kwietnia 1791 roku. W kwietniu 1792 roku powo\u0142ano Archiwum Generalne miasta Warszawy. Nowoutworzona instytucja mia\u0142a gromadzi\u0107 wszystkie akta jednostek administracyjnych wchodz\u0105cych w sk\u0142ad wielkiej Warszawy. Na czele Archiwum stan\u0105\u0142 archiwista generalny, Hipolit Lema\u0144ski.
\nAkcja gromadzenia akt przebiega\u0142a szybko, lecz zosta\u0142a przerwana po zwyci\u0119stwie konfederacji targowickiej. Ju\u017c w po\u0142owie wrze\u015bnia 1792 roku jurydyki odbiera\u0142y sw\u0105 dokumentacj\u0119. Zatem jedynie przez kilka miesi\u0119cy istnia\u0142o Archiwum Generalne miasta Warszawy i urz\u0105d archiwisty generalnego.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n

Na mocy dekretu ksi\u0119cia warszawskiego w roku 1810 przekazano cz\u0119\u015b\u0107 najstarszych akt miejskich do Archiwum Og\u00f3lnego Krajowego w Warszawie (oko\u0142o 1800 wolumin\u00f3w). Pozosta\u0142e akta w roku 1817 przeniesiono do nowego ratusza, urz\u0105dzonego w dawnym pa\u0142acu Jab\u0142onowskich przy dzisiejszym placu Teatralnym (\u015bredniowieczny ratusz z Rynku Starego Miasta zburzono).W pa\u017adzierniku 1863 roku powsta\u0144cy podpalili ratusz aby zniszczy\u0107 dokumenty mog\u0105ce u\u0142atwi\u0107 represje w\u0142adz carskich. Budynek ratusza sp\u0142on\u0105\u0142, a wraz z nim wiele akt (na szcz\u0119\u015bcie najstarsze z nich uratowano wyrzucaj\u0105c przez okna). W czasie odbudowy w latach 1864-1869 Archiwum wraz z w\u0142adzami miasta przeniesiono do pa\u0142acu Namiestnikowskiego. W odbudowanym ratuszu wydzielono specjalnie przygotowane pomieszczenia o powierzchni 330 m kw. na siedzib\u0119 Archiwum. W roku 1893 znajdowa\u0142o si\u0119 tam oko\u0142o 40.000 wolumin\u00f3w.<\/p>\n

Jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci, w 1917 roku zatwierdzono nowy regulamin biurowy Magistratu, w kt\u00f3rym powo\u0142ano Archiwum G\u0142\u00f3wne Magistratu m.st. Warszawy. W 1925 roku powsta\u0142a specjalna komisja archiwalna pod kierunkiem wiceprezydenta Konrada Ilskiego. Mia\u0142a ona zreformowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Archiwum, lecz niestety prace te nie przynios\u0142y poprawy sytuacji. Dopiero wzrost zainteresowania XIX-wiecznym zasobem historycznym ze strony naukowc\u00f3w sprawi\u0142, \u017ce w Archiwum zatrudniono historyka \u2013 Eugeniusza Szwankowskiego. Przyst\u0105pi\u0142 on, we wsp\u00f3\u0142pracy z Adamem S\u0142omczy\u0144skim, do gruntownego porz\u0105dkowania dokumentacji licz\u0105cej oko\u0142o 300 000 jednostek archiwalnych z lat 1780-1934<\/p>\n<\/div>\n

Prze\u0142omowy by\u0142 rok 1935, w kt\u00f3rym na \u201ekierownika organizacji archiw\u00f3w miejskich\u201d powo\u0142ano pracownika Wojskowego Biura Historycznego, majora Adama W. Englerta. Nowy dyrektor, dzi\u0119ki \u017cyczliwemu poparciu \u00f3wczesnego prezydenta Warszawy, Stefana Starzy\u0144skiego, przej\u0105\u0142 i adaptowa\u0142 na cele archiwalne budynek dawnego Arsena\u0142u, przy ul. D\u0142ugiej 52. Uroczyste otwarcie nowej siedziby odby\u0142o si\u0119 29 listopada 1938 roku a Archiwum Miejskie uzyska\u0142o wreszcie godny swej rangi budynek, w kt\u00f3rym mia\u0142y by\u0107 scalone wszystkie historyczne akta Warszawy.
\nNiestety, zamierzeniom tym przeszkodzi\u0142 wybuch wojny. Zas\u00f3b archiwalny przetrwa\u0142 obl\u0119\u017cenie miasta i okres okupacji. Jednak najci\u0119\u017csze chwile przysz\u0142y podczas Powstania Warszawskiego. Pomimo bardzo zaci\u0119tych walk, zdo\u0142ano ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zasobu uratowa\u0107. Niestety nie na d\u0142ugo. Ju\u017c po ustaniu walk, 4 listopada 1944 roku, specjalne niemieckie oddzia\u0142y niszczycielskie, z premedytacj\u0105 i metodycznie spali\u0142y doszcz\u0119tnie materia\u0142y archiwalne przechowywane w Arsenale.<\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Po wyzwoleniu Warszawy, ju\u017c w kwietniu 1945 roku, decyzj\u0105 prezydenta Warszawy reaktywowano Archiwum Miejskie. Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142o si\u0119 ono w kilku pokojach przy Marsza\u0142kowskiej 8. W roku 1955 Archiwum otrzyma\u0142o odbudowane ze zniszcze\u0144 wojennych trzy staromiejskie kamienice (Krzywe Ko\u0142o 7 i 9, Nowomiejska 12), kt\u00f3re ju\u017c przez ponad p\u00f3\u0142 wieku stanowi\u0105 jego g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119. W czerwcu 1951 roku, na mocy rozporz\u0105dzenia premiera, Archiwum Miejskie zosta\u0142o w\u0142\u0105czone w og\u00f3ln\u0105 struktur\u0119 archiw\u00f3w pa\u0144stwowych i otrzyma\u0142o nazw\u0119 Wojew\u00f3dzkego Archiwum Pa\u0144stwowego. Zmieni\u0142 si\u0119 tak\u017ce znacznie zakres dzia\u0142ania, bo opr\u00f3cz Warszawy, pod jego nadzorem znalaz\u0142o si\u0119 ca\u0142e wojew\u00f3dztwo sto\u0142eczne. W 1975 r. dosz\u0142o do kolejnej zmiany nazwy archiwum na: Archiwum Pa\u0144stwowe m.st. Warszawy, zwi\u0105zanej z nowym podzia\u0142em administracyjnym kraju.<\/p>\n

Od 7 pa\u017adziernika 2013 r. Archiwum Pa\u0144stwowe m.st. Warszawy nosi nazw\u0119 Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105 oddzia\u0142y zamiejscowe w: Grodzisku Mazowieckim, \u0141owiczu, M\u0142awie, Otwocku, Pu\u0142tusku i Oddzia\u0142 Dokumentacji Osobowej i P\u0142acowej w Milan\u00f3wku oraz ekspozytura w Nidzicy. W roku 2017 ekspozytura w Nidzicy zosta\u0142a zlikwidowana.<\/p>\n

Obecnie swoim zakresem dzia\u0142ania Archiwum obejmuje cz\u0119\u015b\u0107 wojew\u00f3dztwa mazowieckiego, \u0142\u00f3dzkiego i warmi\u0144sko-mazurskiego, a w zakresie realizacji zada\u0144 wynikaj\u0105cych z art. 51 u ust. 3 Ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, obszar ca\u0142ego Pa\u0144stwa.<\/p>\n<\/div>\n

Godziny otwarcia <\/strong>Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie: <\/strong>poniedzia\u0142ek w godz. 8:00 \u2013 14:15, wtorek \u2013 pi\u0105tek w godz. 8:15 \u2013 14:15 , przerwa w godz. 12:00 \u2013 12:20.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119cej na stronie:<\/strong> www.warszawa.ap.gov.pl<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":16152,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"pl-categs":[32],"class_list":["post-1619","profile","type-profile","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","pl-categs-artist"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/profile\/1619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/profile"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/profile"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1619"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/profile\/1619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16834,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/profile\/1619\/revisions\/16834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"pl-categs","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakstarowki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fpl-categs&post=1619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}